रायगड किल्ल्याचा इतिहास

रायगड किल्ल्याचा इतिहास

 रायगड किल्ला हा शिवकालीन इतिहासातील सर्वात महत्वाचा आणि भव्य किल्ला मानला जातो. सह्याद्रीच्या डोंगररांगेत समुद्रसपाटीपासून सुमारे २७०० फूट उंचीवर वसलेला हा किल्ला छत्रपती शिवाजी महाराजांचे राजधानीस्थान होता. या किल्ल्याला “गडांचा राजा रायगड” असेही संबोधले जाते.

प्राचीन काळी या किल्ल्याला रायरीचा किल्ला म्हणून ओळखले जात होते. इ.स. १६५६ मध्ये शिवाजी महाराजांनी तो जिंकून घेतला आणि त्याचा विस्तार, बुरुज, दरवाजे, राजवाडा, बाजारपेठ, तोफखाना यांची बांधणी केली. पुढे १६७४ साली महाराजांचा राज्याभिषेक रायगडावरच झाला. हा सोहळा मराठेशाहीच्या वैभवाचा सुवर्णक्षण ठरला.

किल्ल्याभोवती खोल दऱ्या आणि उंच भिंतीमुळे तो अतिशय अभेद्य मानला जात असे. गंगासागर तलाव, होळी चौक, बाजारपेठ, राजवाडा, मेघडंबरी, टकमक टोक ही येथील ऐतिहासिक स्थळे आजही पर्यटकांना आकर्षित करतात. रायगडावरून सगळी मराठेशाही कारभाराची सूत्रे हलत असत.

छत्रपती शिवाजी महाराजांचा राज्याभिषेक हा मराठी इतिहासातील सुवर्णक्षण मानला जातो. इ.स. १६७४ मध्ये रायगड किल्ल्यावर हा सोहळा पार पडला. २०२५ मध्ये या ऐतिहासिक घटनेची ३५१ वी वर्षपूर्ती मोठ्या उत्साहात साजरी केली जाणार आहे. महाराष्ट्रभर विविध सांस्कृतिक कार्यक्रम, व्याख्याने, मिरवणुका आणि शोभायात्रा आयोजित केल्या जातील. रायगडावर महाराजांच्या स्मृती जागवणारा भव्य सोहळा होणार असून लाखो शिवभक्त यात सहभागी होतील. राज्याभिषेक सोहळा म्हणजे फक्त एक उत्सव नसून तो मराठी माणसाच्या स्वाभिमान, धैर्य आणि स्वराज्याच्या आदर्शांचा जागर आहे.

छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या निधनानंतर रायगड मराठा साम्राज्याचे केंद्र राहिले, मात्र पुढे मुघल आणि नंतर इंग्रजांच्या ताब्यात गेला. तरीही मराठ्यांच्या स्वराज्य संघर्षाचे हे सर्वोच्च प्रतीक मानले जाते

https://youtu.be/hlcbCHqQtAk?si=peczA28ZhygtR5yo

आज रायगड किल्ला महाराष्ट्राच्या इतिहासाचा अमूल्य ठेवा आहे. दरवर्षी लाखो पर्यटक, इतिहासप्रेमी आणि शिवभक्त या किल्ल्यावर भेट देतात. रोपवेने काही मिनिटांत किल्ल्यावर पोहोचता येते. छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या समाधीचे दर्शन घेताना प्रत्येक मराठी माणसाच्या हृदयात अभिमान जागृत होतो.

रायगड किल्ला हा केवळ दगड-मातीचा गड नसून तो स्वराज्य, शौर्य आणि स्वाभिमानाचे प्रतीक आहे. म्हणूनच तो महाराष्ट्राच्या इतिहासात अजरामर राहिला आहे

.https://youtu.be/hlcbCHqQtAk?si=peczA28ZhygtR5yo